Ο πληθωρισμός στριμώχνει τη Fed

Ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ βγήκε τον Οκτώβριο υψηλότερος από τις προβλέψεις. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της στατιστικής υπηρεσίας BLS την Τρίτη 10 Νοεμβρίου, ο δείκτης τιμών καταναλωτή ανέβηκε 0,4% μέσα σε έναν μήνα, ενώ οι οικονομολόγοι περίμεναν 0,3%. Ο δομικός δείκτης, που δεν περιλαμβάνει τα τρόφιμα και την ενέργεια, ανέβηκε 0,3% για τρίτο συνεχόμενο μήνα. Οι αγορές θεωρούν πλέον σχεδόν βέβαιο ότι η Fed θα αυξήσει ξανά τα επιτόκια στις 9 Δεκεμβρίου. Την ίδια μέρα ένα μέλος του συμβουλίου της είχε πει ότι με τέτοια στοιχεία πρέπει να συζητηθεί αύξηση μισής μονάδας, διπλάσια από τη συνηθισμένη.

Τι έδειξαν τα στοιχεία του Οκτωβρίου

Ο γενικός δείκτης ανέβηκε 0,4% τον Οκτώβριο, μετά από 0,6% τον Σεπτέμβριο. Οι οικονομολόγοι που ρώτησε η FactSet περίμεναν 0,3%, όπως μετέδωσε το CBS News. Για τον δομικό δείκτη η πρόβλεψη ήταν 0,2%, σύμφωνα με το Yahoo Finance.

Η ενέργεια δεν ήταν αυτή τη φορά η βασική αιτία. Οι τιμές της ανέβηκαν 0,7%, μετά το 5,2% του Σεπτεμβρίου. Η βενζίνη ανέβηκε 1,0%, μετά το 9,1% του προηγούμενου μήνα. Η αύξηση του Οκτωβρίου προήλθε κυρίως από τη στέγαση και τα τρόφιμα. Το κόστος στέγασης ανέβηκε 0,3% και σε αυτό οφείλεται πάνω από το 30% της μηνιαίας αύξησης. Τα τρόφιμα ανέβηκαν 0,5%, ενώ τον Σεπτέμβριο είχαν μείνει αμετάβλητα. Οι τιμές των τροφίμων ανέβηκαν 0,4% στα σούπερ μάρκετ και 0,5% στα εστιατόρια.

Η κεντρική τράπεζα προσέχει περισσότερο τον δομικό δείκτη, επειδή δείχνει τι συμβαίνει στις τιμές των υπόλοιπων αγαθών και των υπηρεσιών, χωρίς τις απότομες αλλαγές των τροφίμων και της ενέργειας. Ο δείκτης αυτός ανέβηκε 0,3% τον Αύγουστο, 0,3% τον Σεπτέμβριο και 0,3% τον Οκτώβριο. Αν ο ίδιος ρυθμός συνεχιζόταν για δώδεκα μήνες, ο δομικός πληθωρισμός θα έφτανε περίπου το 3,7% τον χρόνο, σύμφωνα με υπολογισμό του Logifin πάνω στα στοιχεία της BLS.

Γιατί λείπει ο ετήσιος πληθωρισμός

Στις ειδήσεις ο πληθωρισμός αναφέρεται συνήθως ως ετήσιο ποσοστό, δηλαδή ως η μεταβολή των τιμών σε σχέση με τον ίδιο μήνα του προηγούμενου χρόνου. Αυτόν τον μήνα η BLS δεν δημοσίευσε ετήσιο ποσοστό. Τον Οκτώβριο του 2025 η υπηρεσία δεν συγκέντρωσε τιμές, επειδή το αμερικανικό Δημόσιο είχε μείνει χωρίς εγκεκριμένο προϋπολογισμό και πολλές υπηρεσίες του είχαν σταματήσει να λειτουργούν. Χωρίς τιμές για τον περσινό Οκτώβριο δεν υπάρχει μήνας με τον οποίο να συγκριθεί ο φετινός.

Το τελευταίο διαθέσιμο ετήσιο ποσοστό είναι του Σεπτεμβρίου. Με βάση τους δείκτες της BLS, ο γενικός πληθωρισμός ήταν τότε 3,7% και ο δομικός 2,6%. Ο ρυθμός των τριών τελευταίων μηνών, περίπου 3,7% τον χρόνο, είναι δηλαδή αισθητά υψηλότερος από αυτό το 2,6%. Το επόμενο ετήσιο ποσοστό θα δημοσιευτεί στις 10 Δεκεμβρίου, μαζί με τα στοιχεία του Νοεμβρίου. Η Fed όμως ανακοινώνει την απόφασή της μία μέρα νωρίτερα, στις 9 Δεκεμβρίου. Ως τότε, για τον δείκτη τιμών καταναλωτή θα υπάρχουν μόνο οι μηνιαίες μεταβολές.

Τι είχε πει ο Γουόλερ λίγες ώρες νωρίτερα

Το πρωί της Τρίτης, πριν ανακοινωθούν τα στοιχεία, ο Κρίστοφερ Γουόλερ, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Fed, μίλησε σε συνέδριο στο Λονδίνο. Στην ομιλία του είπε ότι κλίνει προς αύξηση του βασικού επιτοκίου κατά 0,25 της μονάδας στη συνεδρίαση του Δεκεμβρίου, ακόμη και αν ο πληθωρισμός του Οκτωβρίου υποχωρούσε σε σχέση με τον Σεπτέμβριο. Πρόσθεσε ότι, αν ο δομικός δείκτης ανέβαινε περίπου 0,3% ή περισσότερο, θα έπρεπε να συζητηθεί αύξηση 0,50 της μονάδας. Σε αυτή την περίπτωση, είπε, μια αύξηση μόνο 0,25 της μονάδας θα έθετε σε κίνδυνο την αξιοπιστία της Fed. Ο δομικός δείκτης ανέβηκε 0,3%, δηλαδή όσο ακριβώς είχε ορίσει ο ίδιος ως όριο.

Η Fed έχει ήδη αυξήσει το επιτόκιο μία φορά φέτος. Στις 16 Σεπτεμβρίου το ανέβασε στο 3,75% έως 4,00%, με ομόφωνη απόφαση. Στις 28 Οκτωβρίου το κράτησε αμετάβλητο με ψήφους 10 έναντι 2. Τα δύο μέλη που διαφώνησαν, η Λίσα Κουκ και η Μπεθ Χάμακ, ήθελαν νέα αύξηση. Ο στόχος της Fed για τον πληθωρισμό είναι 2% και μετριέται με έναν άλλο δείκτη, τον PCE. Ο δείκτης αυτός έδειχνε ετήσιο πληθωρισμό 3,7% τον Σεπτέμβριο, όπως ανέφερε ο Γουόλερ στην ομιλία του.

Πώς αντέδρασαν οι αγορές

Η μεγαλύτερη κίνηση έγινε στα ομόλογα. Η απόδοση του δεκαετούς ομολόγου του αμερικανικού Δημοσίου ανέβηκε στο 4,98%, από 4,86% τη Δευτέρα, σύμφωνα με τις τιμές του Yahoo Finance. Οι επενδυτές ζητούν υψηλότερη απόδοση όταν περιμένουν ότι το επιτόκιο της κεντρικής τράπεζας θα ανέβει. Φέτος η απόδοση αυτή είχε φτάσει ως το 5,31% στις 5 Οκτωβρίου και είχε υποχωρήσει στο 4,84% στις 5 Νοεμβρίου.

Το εργαλείο FedWatch του CME υπολογίζει την πιθανότητα κάθε απόφασης της Fed από τις τιμές των συμβολαίων πάνω στο επιτόκιό της. Μετά την ανακοίνωση έδινε περίπου 85% πιθανότητα σε αύξηση 0,25 της μονάδας τον Δεκέμβριο και 15% σε αύξηση 0,50, όπως μετέδωσε το CBS News. Τη Δευτέρα η πιθανότητα για αύξηση 0,50 ήταν μηδενική, σύμφωνα με το Yahoo Finance.

Οι μετοχές υποχώρησαν. Ο S&P 500 έκλεισε στις 7.520,93 μονάδες, 0,4% χαμηλότερα από τη Δευτέρα. Ο Nasdaq Composite έχασε 0,7%. Ο χρυσός, που δεν πληρώνει τόκο και γίνεται λιγότερο ελκυστικός όταν ανεβαίνουν τα επιτόκια, έχασε 1,8%. Ο Μαρκ Ζάντι, επικεφαλής οικονομολόγος της Moody's, είπε στο CNBC ότι τα στοιχεία κάνουν πιθανότερη μια ακόμη αύξηση επιτοκίων τον Δεκέμβριο.

Τι σημαίνει για τον Ευρωπαίο επενδυτή

Όταν οι αποδόσεις ανεβαίνουν, οι τιμές των ομολόγων που ήδη κυκλοφορούν πέφτουν, επειδή τα νέα ομόλογα προσφέρουν υψηλότερο επιτόκιο. Όσο πιο μακρινή είναι η λήξη ενός ομολόγου, τόσο περισσότερο πέφτει η τιμή του. Αυτό φάνηκε την Τρίτη σε τρία ETF της iShares με ομόλογα του αμερικανικού Δημοσίου, στις τιμές τους σε δολάρια στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου. Το IBTS, με ομόλογα που λήγουν σε 1 έως 3 χρόνια, έχασε 0,3%. Το IBTM, με ομόλογα 7 έως 10 ετών, έχασε 1,0%. Το IDTL, με ομόλογα άνω των 20 ετών, έχασε 1,6%.

Για όποιον επενδύει σε ευρώ μετρά και η ισοτιμία. Τα υψηλότερα επιτόκια στις ΗΠΑ κάνουν τις τοποθετήσεις σε δολάρια πιο ελκυστικές. Μετά την ανακοίνωση των στοιχείων το ευρώ υποχώρησε κάτω από τα 1,12 δολάρια, όπως μετέδωσε το FXStreet. Όταν το δολάριο ανεβαίνει, αυξάνεται η αξία σε ευρώ των αμερικανικών μετοχών και ομολόγων, όπως φάνηκε φέτος όταν ο S&P 500 μετρήθηκε σε ευρώ.

Στην Ευρώπη η ΕΚΤ βρίσκεται σε παρόμοια θέση. Το επιτόκιο καταθέσεών της είναι 2,50% από τις 16 Σεπτεμβρίου. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της, Φίλιπ Λέιν, είπε την Τρίτη στο Bloomberg Television ότι μια νέα αύξηση τον Δεκέμβριο θα ήταν συνετή αν τα στοιχεία δεν αλλάξουν, όπως μετέδωσε το FXStreet.

Τι αξίζει να παρακολουθήσουμε

1. 13 Νοεμβρίου. Η BLS ανακοινώνει τον δείκτη τιμών παραγωγού του Οκτωβρίου, που μετρά τις τιμές στις οποίες πουλούν οι επιχειρήσεις.
2. 25 Νοεμβρίου. Ανακοινώνεται ο δείκτης PCE του Οκτωβρίου, πάνω στον οποίο η Fed έχει ορίσει τον στόχο του 2%.
3. 4 Δεκεμβρίου. Ανακοινώνονται τα στοιχεία απασχόλησης του Νοεμβρίου.
4. 9 Δεκεμβρίου. Η Fed ανακοινώνει την απόφασή της, μαζί με νέες προβλέψεις για την οικονομία. Ο πληθωρισμός του Νοεμβρίου ανακοινώνεται την επόμενη μέρα.
5. 17 Δεκεμβρίου. Αποφασίζει και η ΕΚΤ για τα δικά της επιτόκια.

Τι κρατάμε

• Οι τιμές καταναλωτή στις ΗΠΑ ανέβηκαν 0,4% τον Οκτώβριο και ο δομικός δείκτης 0,3% για τρίτο συνεχόμενο μήνα. Η αύξηση προήλθε κυρίως από τη στέγαση και τα τρόφιμα, όχι από την ενέργεια.
• Η Fed αποφασίζει στις 9 Δεκεμβρίου. Την Τρίτη η αγορά έδινε περίπου 85% πιθανότητα σε αύξηση 0,25 της μονάδας και 15% σε αύξηση 0,50. Την αύξηση 0,50 ζήτησε να συζητηθεί ο Κρίστοφερ Γουόλερ, μέλος του συμβουλίου της Fed.
• Οι αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων ανέβηκαν και οι τιμές τους έπεσαν, περισσότερο στις μακρινές λήξεις. Το ETF με ομόλογα άνω των 20 ετών έχασε 1,6% σε μία μέρα.