Χάθηκαν 23.000 θέσεις εργασίας και η ανεργία έπεσε. Πώς γίνεται;

Η έκθεση απασχόλησης της 7ης Αυγούστου έδειξε δύο αριθμούς που φαινομενικά δεν συμφωνούν. Η αμερικανική οικονομία έχασε 23.000 θέσεις εργασίας τον Ιούλιο. Την ίδια στιγμή, η ανεργία υποχώρησε από 4,2% σε 4,1%.

Δεν υπάρχει λάθος στα στοιχεία. Υπάρχει παρανόηση για το τι μετρά ο δείκτης ανεργίας.

Δύο έρευνες, δύο διαφορετικά πράγματα

Οι θέσεις εργασίας μετρώνται ρωτώντας επιχειρήσεις πόσους μισθούς πλήρωσαν. Η ανεργία μετριέται ρωτώντας νοικοκυριά αν εργάζονται και, αν όχι, αν ψάχνουν ενεργά για δουλειά. Είναι δύο ξεχωριστές έρευνες, με διαφορετικό δείγμα και διαφορετική ερώτηση, που τυχαίνει να δημοσιεύονται την ίδια ημέρα.

Το ποσοστό ανεργίας είναι κλάσμα. Στον αριθμητή είναι όσοι ψάχνουν και δεν βρίσκουν. Στον παρονομαστή είναι το εργατικό δυναμικό, δηλαδή όσοι εργάζονται συν όσοι ψάχνουν. Όποιος σταματήσει να ψάχνει βγαίνει και από τα δύο. Το κλάσμα μικραίνει και ο δείκτης πέφτει, χωρίς να έχει βρει δουλειά κανένας.

Ακριβώς αυτό δείχνει το τρίτο νούμερο της έκθεσης, που σπάνια μπαίνει σε τίτλο. Το ποσοστό συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό υποχώρησε στο 61,4%, επίπεδο που δεν είχε καταγραφεί πάνω από πέντε χρόνια. Η ανεργία δηλαδή δεν έπεσε επειδή βρήκαν δουλειά περισσότεροι, αλλά επειδή λιγότεροι ψάχνουν.

Πού χάθηκαν και πού δημιουργήθηκαν θέσεις

Ο ιδιωτικός τομέας πρόσθεσε 30.000 θέσεις. Το δημόσιο έχασε 53.000, με τη μεγαλύτερη απώλεια στην εκπαίδευση της τοπικής αυτοδιοίκησης, 50.000 θέσεις. Το λιανικό εμπόριο έχασε 19.000.

Η σύνθεση αλλάζει την ερμηνεία. Μια πτώση που προέρχεται από περικοπές στο δημόσιο δεν λέει το ίδιο πράγμα με μια πτώση που προέρχεται από απολύσεις σε εργοστάσια. Η πρώτη είναι απόφαση προϋπολογισμού, η δεύτερη είναι μήνυμα για τη ζήτηση.

Οι εκτιμήσεις των οικονομολόγων ήταν από 83.000 έως 95.000 νέες θέσεις, οπότε η απόκλιση ήταν μεγάλη. Ο μέσος όρος του προηγούμενου δωδεκαμήνου ήταν 34.000 τον μήνα, που ήδη ήταν χαμηλός για αυτή την οικονομία. Οι μισθοί ανέβηκαν 3,2% σε ετήσια βάση, η πιο αργή αύξηση από τον Μάιο του 2021.

Γιατί οι αγορές δεν το διάβασαν όπως συνήθως

Σε μια κανονική χρονιά, μια αδύναμη έκθεση απασχόλησης διαβάζεται ως λόγος για χαλαρότερη νομισματική πολιτική, δηλαδή ως καλή είδηση για τις μετοχές. Φέτος όχι, γιατί ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από τον στόχο και τρία μέλη της Fed ζητούσαν αύξηση επιτοκίου μόλις εννέα ημέρες νωρίτερα.

Όταν η αγορά εργασίας κρυώνει και οι τιμές δεν πέφτουν, οι δύο εντολές της κεντρικής τράπεζας τραβούν αντίθετα. Αυτό δεν λύνεται με ένα στοιχείο του μήνα. Το πώς οι οικονομικοί δείκτες επηρεάζουν το χρηματιστήριο εξηγεί γιατί η ίδια είδηση αλλάζει νόημα ανάλογα με το τι φοβάται η αγορά εκείνη τη στιγμή.

Πώς διαβάζεται σωστά μια έκθεση απασχόλησης

Τρεις πρακτικοί κανόνες βοηθούν:

1. Συμμετοχή δίπλα στην ανεργία. Αν διαβάσεις μόνο τον έναν αριθμό, ο άλλος μένει κρυμμένος.
2. Σύνθεση, όχι μόνο σύνολο. Ο ιδιωτικός και ο δημόσιος τομέας λένε τελείως διαφορετικά πράγματα.
3. Ποτέ ένας μήνας μόνος του. Τα στοιχεία αναθεωρούνται και η αναθεώρηση είναι συχνά μεγαλύτερη από την αρχική μεταβολή.

Ένας μήνας δεν είναι τάση και μια αδύναμη αγορά εργασίας δεν σημαίνει από μόνη της ύφεση. Σημαίνει ότι ένα από τα πολλά θερμόμετρα έδειξε χαμηλότερη τιμή.

Τι κρατάμε

• Η ανεργία μπορεί να πέσει επειδή λιγότεροι ψάχνουν. Διάβασέ τη πάντα μαζί με το ποσοστό συμμετοχής.
• Θέσεις εργασίας και ανεργία προέρχονται από διαφορετικές έρευνες. Δεν είναι αντιφατικές, μετρούν άλλο πράγμα η καθεμία.
• Η αργότερη αύξηση μισθών από το 2021 μετράει διπλά, γιατί όταν οι μισθοί τρέχουν πιο αργά από τον πληθωρισμό η αγοραστική δύναμη μειώνεται.