Τρεις μήνες, τρεις τιμές: γιατί το πετρέλαιο κουνάει τον πληθωρισμό

Τρεις ημερομηνίες αρκούν για να δεις τι έγινε φέτος στην ενέργεια. Στις 30 Απριλίου το Brent ξεπέρασε τα 126 δολάρια το βαρέλι. Στις αρχές Ιουλίου έπεσε κάτω από τα 71, στο χαμηλότερο σημείο από τις 27 Φεβρουαρίου. Στις 23 Ιουλίου ξαναβρέθηκε στα 105.

Καμία από αυτές τις κινήσεις δεν είχε να κάνει με το πόσο πετρέλαιο χρειάζεται ο κόσμος. Είχαν να κάνουν με το αν μπορεί να φτάσει εκεί που το θέλουν.

Τι κινεί την τιμή όταν δεν αλλάζει η ζήτηση

Η πτώση του Ιουλίου ήρθε καθώς περισσότερα δεξαμενόπλοια έβγαιναν από τα Στενά του Ορμούζ και καθώς υπήρξαν ενδείξεις προόδου σε συνομιλίες για μόνιμη συμφωνία. Η άνοδος στα 105 ήρθε αμέσως μετά από νέες επιθέσεις σε πλοία που διέσχιζαν τα ίδια στενά και από απειλή αποκλεισμού των εξαγωγών μέσω του Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Το πετρέλαιο δεν αποθηκεύεται εύκολα και δεν αλλάζει διαδρομή γρήγορα. Ένα φορτίο που ξεκίνησε για την Ευρώπη χρειάζεται εβδομάδες και τα σημεία από τα οποία περνά είναι μετρημένα στα δάχτυλα. Όταν ένα από αυτά γίνεται αβέβαιο, η τιμή δεν περιμένει να δει αν θα κλείσει. Την κινεί το ενδεχόμενο, όχι το γεγονός.

Για αυτόν τον λόγο τα εμπορεύματα συμπεριφέρονται αλλιώς από τις μετοχές. Μια μετοχή αποτιμά τα κέρδη μιας εταιρείας για πολλά χρόνια μπροστά. Ένα βαρέλι αποτιμά μια παράδοση σε συγκεκριμένο λιμάνι, σε συγκεκριμένο μήνα. Ο ορίζοντας είναι τόσο κοντινός που κάθε είδηση χωράει ολόκληρη μέσα στην τιμή.

Από το βαρέλι στο καλάθι του σούπερ μάρκετ

Η ενέργεια μπαίνει στον πληθωρισμό δύο φορές. Την πρώτη άμεσα, στα καύσιμα και στο ρεύμα. Τη δεύτερη έμμεσα, μέσα από το κόστος μεταφοράς και παραγωγής κάθε άλλου προϊόντος, με καθυστέρηση μηνών.

Για αυτόν τον λόγο οι κεντρικές τράπεζες κοιτούν και τον δομικό πληθωρισμό, που αφαιρεί τρόφιμα και ενέργεια. Δεν το κάνουν επειδή αυτές οι τιμές δεν μετράνε για ένα νοικοκυριό. Το κάνουν επειδή αλλάζουν πολύ γρήγορα προς τα δύο άκρα και μια νομισματική πολιτική που τις κυνηγά θα άλλαζε κατεύθυνση κάθε μήνα.

Η δεύτερη διαδρομή είναι και η πιο ύπουλη. Όταν το πετρέλαιο ακριβαίνει, η μεταφορά ακριβαίνει και μετά από μερικούς μήνες ακριβαίνει το γιαούρτι. Όταν το πετρέλαιο φθηναίνει, το γιαούρτι σπάνια φθηναίνει ξανά. Οι τιμές ανεβαίνουν εύκολα και κατεβαίνουν δύσκολα. Αυτή η ασυμμετρία είναι ο λόγος που ο πληθωρισμός μοιάζει να μένει πάντα λίγο ψηλότερα από όσο θα περίμενε κανείς.

Γιατί η αντλία δεν ακολουθεί το βαρέλι

Πολλοί περιμένουν να δουν στο πρατήριο την ίδια πτώση που βλέπουν στους τίτλους και απογοητεύονται. Ο λόγος είναι ότι η τιμή του καυσίμου δεν είναι η τιμή του αργού.

Μέσα σε αυτό που πληρώνεις κρύβονται τρία ακόμη κομμάτια:

1. Φόροι. Σταθερό ποσό ανά λίτρο, που δεν μεταβάλλεται καθόλου όταν πέφτει το βαρέλι.
2. Περιθώριο διύλισης. Εξαρτάται από τη ζήτηση για βενζίνη, όχι για αργό.
3. Μεταφορά και λειτουργία του πρατηρίου. Κόστη που δεν ακολουθούν τις διεθνείς τιμές.

Το αργό είναι το μεγαλύτερο μεμονωμένο κομμάτι, όχι όμως η πλειοψηφία της τιμής. Έτσι μια πτώση 30% στο βαρέλι εμφανίζεται στην αντλία πολύ μικρότερη και με καθυστέρηση εβδομάδων.

Γιατί ένα χαρτοφυλάκιο δεν χρειάζεται να το προβλέψει

Η ίδια η ανακοίνωση της Fed της 29ης Ιουλίου αναφέρθηκε ρητά σε διαταραχές της προσφοράς που ανέβασαν τιμές, με την ενέργεια στην πρώτη γραμμή. Όταν λοιπόν ο κεντρικός τραπεζίτης παραδέχεται ότι το κόστος έρχεται από την πλευρά της προσφοράς, το μήνυμα για τον επενδυτή δεν είναι να μαντέψει την επόμενη τιμή του βαρελιού.

Είναι ότι τα εμπορεύματα κινούνται με τη δική τους λογική, που δεν είναι η λογική των κερδών μιας εταιρείας. Ένα διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο έχει ήδη έκθεση στην ενέργεια, μέσα από τις πετρελαϊκές και τις εταιρείες κοινής ωφέλειας που κρατά ο δείκτης. Στο Logifin ETF Hub φαίνεται καθαρά ποια ταμεία δίνουν άμεση έκθεση σε εμπορεύματα και ποια όχι, ενώ ο οδηγός σύγκρισης ETF εξηγεί τι να κοιτάς πριν προσθέσεις οτιδήποτε επιπλέον.

Τι κρατάμε

• Μια διαδρομή από τα 126 στα 71 και πάλι στα 105 μέσα σε τρεις μήνες δεν είναι σήμα αγοράς ή πώλησης. Είναι μέτρηση αβεβαιότητας.
• Η ενέργεια περνά στον πληθωρισμό δύο φορές και η δεύτερη έρχεται με καθυστέρηση. Ένας μήνας φθηνού πετρελαίου δεν φαίνεται αμέσως στα ράφια.
• Οι οικονομικοί δείκτες εξηγούν τι έγινε. Δεν είναι φτιαγμένοι για να λένε τι θα γίνει.